ปักกิ่ง มีรายงานการประชุมลับสุดยอด ณ กรุงปักกิ่ง เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคมที่ผ่านมา ซึ่งไม่ได้จัดขึ้นในการแข่งขันหมากรุกจีนอย่างเป็นทางการ แต่เป็นการรวมตัวของผู้ทรงอิทธิพลในวงการเซี่ยงฉี เพื่อถกเถียงถึง ‘ปัญญาประดิษฐ์’ ที่กำลังก้าวข้ามขีดจำกัดของมนุษย์ และมีแนวโน้มที่จะเปลี่ยนอนาคตของเกมกระดานโบราณนี้ไปตลอดกาล ประเด็นร้อนนี้ถูกจุดขึ้นจาก ‘มังกรเมฆา’ (Cloud Dragon) AI หมากรุกจีนที่ได้รับการพัฒนาจากสถาบันเทคโนโลยีล้ำสมัยแห่งชาติ ซึ่งสามารถเอาชนะแชมป์โลกหมากรุกจีนคนปัจจุบันอย่าง ‘หลี่ เฉียน’ ได้อย่างราบคาบถึงสามครั้งติดต่อกันในการทดสอบปิด
การปรากฏตัวของมังกรเมฆา ไม่เพียงแต่สร้างความตกตะลึงให้กับนักหมากรุกเท่านั้น แต่ยังทำให้เกิดคำถามที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นเกี่ยวกับบทบาทของ ‘ตัวหมากขุน’ และกลยุทธ์การข้าม ‘แม่น้ำ’ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของเกมเซี่ยงฉี หลายฝ่ายมองว่านี่ไม่ใช่แค่เรื่องของพลังการคำนวณ แต่เป็นการเข้าถึงมิติใหม่ของการวางแผนที่ซับซ้อนเกินกว่าจินตนาการของมนุษย์ ท่ามกลางความกังวลว่า AI อาจจะทำให้เสน่ห์ของเกม ที่เคยเป็นเรื่องของไหวพริบและศิลปะการเดินหมากของมนุษย์ ต้องสูญสิ้นไป
เสียงวิพากษ์วิจารณ์ดังขึ้นอย่างต่อเนื่อง ‘หวัง ตง’ ปรมาจารย์หมากรุกจีนชื่อดังได้กล่าวเตือนว่า “หากเราปล่อยให้ AI ครอบงำ เราอาจสูญเสียจิตวิญญาณแห่งเซี่ยงฉีไปตลอดกาล” ขณะที่นักวิจัยจากสถาบันพัฒนา AI ยืนยันว่า เป้าหมายไม่ใช่การแทนที่มนุษย์ แต่เป็นการใช้ AI เพื่อยกระดับความเข้าใจในเกมให้ก้าวหน้าไปอีกขั้น ยกตัวอย่างเช่น การค้นพบรูปแบบการใช้ ‘ปืนใหญ่’ ในตำแหน่งที่ไม่เคยมีใครคาดคิดมาก่อน ซึ่งอาจจะกลายเป็นมาตรฐานใหม่ในการเล่นอนาคต
ในอีกด้านหนึ่ง ความคิดเห็นที่ต่างออกไปก็เริ่มก่อตัวขึ้น นักหมากรุกรุ่นใหม่บางคนมองว่านี่คือโอกาสอันดีในการเรียนรู้และพัฒนาตนเอง โดยการศึกษาจากกลยุทธ์ที่ AI ใช้ อาจจะนำไปสู่การพัฒนาเทคนิคใหม่ๆ ที่ทำให้เกมหมากรุกจีนมีความหลากหลายและน่าตื่นเต้นมากยิ่งขึ้น พวกเขาเสนอให้มีการจัดการแข่งขันระหว่างมนุษย์และ AI อย่างเป็นทางการ เพื่อศึกษาและทำความเข้าใจถึงความสามารถที่แท้จริงของมัน แทนที่จะมองว่าเป็นเพียงภัยคุกคาม
ด้วยอิทธิพลของ AI ที่กำลังถาโถม วงการเซี่ยงฉีจึงต้องเผชิญหน้ากับทางแยกครั้งสำคัญ เดิมพันนี้ไม่ได้มีเพียงแค่ชัยชนะหรือพ่ายแพ้ แต่เป็นการกำหนดทิศทางอนาคตของมรดกทางวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมาหลายพันปี คำถามคือ เราจะสามารถรักษาสมดุลระหว่างเทคโนโลยีและศิลปะของมนุษย์ในเกมหมากรุกจีนได้อย่างไร เพื่อให้เกมนี้ยังคงคุณค่าและมนต์เสน่ห์ต่อไปในยุคที่เทคโนโลยีก้าวล้ำอย่างไม่หยุดยั้ง
เรื่องราวทั้งหมดนี้กำลังเป็นที่จับตาของประชาชนทั่วไป ซึ่งยังคงถกเถียงกันว่าอนาคตของหมากรุกจีนจะยังคงเป็นสมบัติอันล้ำค่าของมนุษย์ หรือจะกลายเป็นสนามประลองของปัญญาประดิษฐ์ไปในที่สุด และคำตอบสำหรับคำถามที่ว่าหมากรุกจีนต่างจากหมากรุกไทยยังไง? ก็คงจะไม่ได้อยู่ที่แค่เรื่องของกติกาการเดินตัวหมากและจุดเด่นของกระดานอีกต่อไป แต่รวมถึงปรัชญาและจิตวิญญาณที่ AI จะสามารถเข้าใจหรือสร้างขึ้นมาได้หรือไม่ด้วย